• Tema 2
  • Tema 2
  • Tema 2
  • Tema 2
  • Tema 2

SCADA



SCADA, Supervisory Control and Data Acquisition kelimelerinin ilk harflerinden oluşturulmuş bir kısaltma olup, süreçler için gözetleyici denetim ve veri toplama işlemlerini yapan sistemler için kullanılmaktadır. Bu bağlamda çoğunlukla HMI (Human-Machine Interface / insan makina arayüzü) veya MMI (Man-Machine Interface) kısaltmaları ile yan yana kullanılır.

SCADA sistemleri; sistem operatörlerine (kullanıcılarına), merkezi bir kontrol noktasından geniş bir coğrafi alana petrol ve gaz alanları, boru sistemleri, su şebekeleri, termik ve hidrolik enerji üretim sistemleri ile iletim ve dağıtım tesisleri gibi alanlarda vanaları, kesicileri, ayırıcıları, elektrik makineleri, motor, elektronik, elektrohidrolik ve elektropnömatik valfler anahtarları uzaktan açıp kapama, ayar noktalarını değiştirme, alarmları görüntüleme, ısı, nem, frekans, ağırlık, sayı, elamanların durumları gibi ölçü bilgilerini toplama işlevlerini güvenilir, emniyetli ve ekonomik olarak yerine getirme avantajı sunmaktadır.

Birincil yakıt rezervlerinin azaldığı ve rekabetin hızla arttığı günümüz şartlarında enerji girdilerinde süreklilik, kalite ve asgari maliyetin sağlanması, muhtemel bir enerji krizini ortadan kaldıracak yatırımların yapılması kaçınılmaz bir sorumluluktur. Bu nedenle, kojenereasyon (Birleşik ısı güçüretimi) günümüz çağdaş enerji yönetim teknikleri içinde ön sıralarda yerini almaktadır.bu amaçla kurulan ve kompleks bir yapıya sahip olan söz konusu tesislerin kontrolü ancak SCADA gibi yüksek bir kontrol felsefesine sahip sistemler ile sağlanabilmektedir. SCADA sistemi ile bir kombine çevrim santralinin, gaz türbini, buhar türbini, atık ısı kazanı, santralin su kaynakları, ana dağıtım sistemi ve depolar gibi tesis elemanlarının durumlarını sürekli izleme, bilgi toplama ve uzaktan kumanda işlevlerini yerine getirme mümkün olmaktadır.

Kapsamlı ve entegre bir veri tabanlı kontrol ve gözetleme sistemi olan SCADA kontrol sistemi sayesinde, bir tesise veya işletmeye  ait tüm ekipmanların kontrolünden üretim planlamasına, çevre kontrol ünitelerinden yardımcı işletmelere kadar tüm birimlerin otomatik kontrolü ve gözetlemesi sağlanabilir. SCADA kontrol sistemleri değişik işletmelerin tüm kontrol ihtiyaçlarının kademeli (katmanlı) olarak gerçekleştirilmesine imkan tanır. Aşağıda entegre SCADA katmanları görülmektedir.
   
İşletme Kaynak Yönetimi Katmanı

İşletmenin üretim için gerekli kaynaklarının planlandığı bu katmanda üretim ve hizmet politikalarını destekleyecek kararlar alınır ve uygulanır. Entegre bir SCADA kontrol sisteminin bu katmanında en alt katmandan gelen veriler değerlendirilerek işletmelerin stratejileri geliştirilir, politikalar saptanır ve işletme ile ilgili önemli kararlar alınır.

İşletme Yönetim Katmanı

İşletmelerde veya tesislerde bulunan bölümler arası işbirliği bu düzeyde sağlanır. İşletme yönetim katmanında bir önceki seviyede saptanmış stratejilere uygun kararlar oluşturulur ve işler sırası ile yürütülür.

Süreç Denetim Katmanı

Süreç Denetim Katmanında ise izleme ve veri toplama fonksiyonlarının gerçekleştirilmesiyle tesisler ve makineler arası eşzamanlılık sağlanması amaçlanır. Bu katman genellikle merkezi kontrol odası bünyesinde kontrol cihazları ve SCADA yazılımlarını içerir.
 
İşletme Kontrol Katmanı

Otomasyon piramidinin sonuncu katmanı, işletmelerin fiziksel kontrollerinin yapıldığı katman olarak tanımlanabilir. Burada mekanik ve elektronik aygıtlar arabirimlerle bağlanarak işletme fonksiyonlarını yürütürler. Denetim komutları bu düzeyde tesisin çalışmasını sağlayan elektriksel sinyallere ve makine hareketlerine dönüşür, bu dönüşümler elektronik algılayıcılar aracılığıyla toplanır. Toplanan bu veriler elektrik işaretlerine çevrilerek SCADA sistemine aktarılır.

SCADA’nın Avantajları;

- Sistemin her an izlenebilmesi,

- Zaman ve iş gücü kazancı,

- Üretim verilerinin kayıt ve analiz edebilmesi,

- Sistemin enerji takibi ve tasarrufu,

- Cezalı durumları engellemesi (Kompanzasyon vb.),

- Sahadaki durumdan haber alınması ve anında müdahale,

- Sisteme yapılan müdahalelerin kayıt edilmesi,

- Arıza riski olan bölgelerin tesbit edilebilmesi,

- Sistemin işleyişi hakkında anında bilgi alınabilmesi (şalterlerin durumu vb.) gibi çok büyük avantajları bulunmaktadır.

Scada Sisteminin Uygulama Alanları;

SCADA sisteminin birçok kullanım alanı vardır. Geniş bir coğrafi alana yayılmış, bölgesel ve yerel tesislerin bir çoğunda kullanılmaktadır. SCADA sisteminin başlıca kullanım alanları şunlardır:

- Kimya Endüstrisi

- Doğalgaz ve Petrol Boru Hatları

- Petrokimya Endüstrisi

- Elektrik Üretim ve İletim Sistemleri

- Elektrik Dağıtım Tesisleri

- Su Toplama, Arıtma ve Dağıtım Tesisleri

- Hava Kirliliği Kontrolü

- Çimento Endüstrisi

- Otomotiv Endüstrisi

- Bina Otomasyonu

- Proses Tesisleri

Scada Sistemleri Şu İmkanları Sağlamalıdır:

Kullanıcı tarafından tanımlanmış işletmeye ait mimikler (işletme simülasyonu) ve mimik ekranda kullanılacak nesneler vasıtası ile işletmenin takibi (seviye, sıcaklık, basınç, sayısal sinyaller, vana ve motor durumları, sistem durumu vb…)

Reçete ekranları vasıtasıyla reçetenin girilmesi ve işleyen reçeteler hakkında operatörlerin bilgilendirilmesi,

Parametre ekranları vasıtasıyla, sistem için gerekli olan parametrelerin girilmesi (Setpoint, alt ve üst alarm değerleri vb.)

PID parametrelerinin girilebilmesi ve gözetlenmesi

İşletme değerlerinin tarihsel ve gerçek zamanlı trendlerinin tutulması

Anlık ve peryodik raporların (üretim, reçete, stok vb. ) alınması,

Otomatik çalışan sisteme, scada ekranlarından manuel müdahale yapılabilmesi

Alarm ve durumların(event) gösterilmesi ve yazıcıya ve – veya veri tabanına kayıt edilmesi,

İleri düzeyde kalite kontrol , örneğin istatistiksel proses kontrol- spc) desteği